Omgaan met verandering

Het verlies van de droom van “alles is bij het oude gebleven”,
werken in tijden van Covid-19

Ik merk dat voor ieder van ons, de aanpassing aan de veranderde wereld zoals we die nu deels ondergaan binnen het Covid-19 gegeven, geen evidentie is. Niet alleen ons persoonlijk, relationeel, gezins- en sociaal leven wordt uit zijn vertrouwde routine gerukt, ook binnen ons werken in ons ziekenhuis, woonzorgcentrum, enz. wordt er een flexibiliteit gevraagd welke aan de basis kan liggen van onzekerheid en twijfel over de kwaliteit van eigen presteren en zorg dragen.
Dit zowel individueel, “doe ik het nog wel goed?”, als in team, “kunnen we dit bolwerken?”. Maar ook verdergaand in bemerkingen als “is dit wel voor ons?”, “ik heb daar niet om gevraagd?” en vele varianten daarop. Heel menselijke en aanvaardbare gedachten binnen deze uitzonderlijke crisis, die niet enkel ons als individu treft, maar bij uitbreiding heel de wereld.Maar wat maakt nu, dat we daar elk onze individuele uitgesproken maar veelal ook onuitgesproken gedachten rondweven, waarbij we bewust en onbewust ons gewild en ook niet gewild, dienen te confronteren met onze eigen wankel- of onwankelbaarheid? Wat maakt dat we de droom van “alles is bij het oude gebleven”, dienen te verlaten en waarom ervaart ieder voor zich daarin weerstand, onbehagen, verdriet, onwil, angst, … en de reflex van dit te willen ontlopen.
Wel, omdat ongevraagde en onverwachte verandering, het gewoontewezen mens nu éénmaal fundamenteel belaagt. Het ondergraaft en ondermijnt al wat structuur heet. Structuren zijn de geconditioneerde, aangeleerde en in betekenis gedoopte bakens in het denken, leven en handelen van de mens. Ten langen leste, legt de Covid-19-verandering de illusie bloot, dat niemand gevrijwaard is van onheil, leed en sterfelijkheid.
Maar concreet nu, binnen mijn werken als personeelslid van organisatie. De schokgolf die Covid- 19 door haar gelederen jaagt en de droom doet breken en in haar plaats een andere realiteit stelt, wat geeft dit op het terrein?
We stippen enkele zaken aan. Ondermeer zien we een herbestemming en hertekening van het afdelingslandschap. Nieuwe entiteiten met Covid-19 stempel ontstaan. Men wordt, al dan niet gevraagd opgenomen in een behandelingsgegeven dat specifieke eisen stelt naar bescherming en samenwerken toe. Er is kans tot overstroming van capaciteit. De confrontatie met ongekende problematiek en opname van onvertrouwde pathologie op een vertrouwde afdeling. Er is werkbelasting die niet a priori in te schatten is. Tevens verhoogde mortaliteit en drastische anti-besmettingsmaatregelen, enzovoort…
Kortom, je zou geneigd kunnen zijn om dit te comprimeren tot “niets of heel weinig is nog zoals voorheen”. En toch, dit is slechts gedeeltelijk zo. Ja, de realiteit van ons werken zit onder een Covid-19 paraplu, doch wie we zijn als mens, en zeker wie we zijn binnen onze individuele professionele identiteit, dat is fundamenteel onveranderd gebleven.
Immers of je nu logistiek medewerker, arts, verpleegkundige, diëtist of kinesist, stagiair of… bent, dat is datgene wat onloochenbaar niet veranderd is. Dat is je eigen “structuur” waarin veiligheid en vertrouwen zit, kennis en kunde, ervaring en leervermogen. Het is datgene wat aan de basis ligt van wat we de afgelopen weken in onze zorg in de gehele breedte van onze organisatie hebben uitgerold, om ons deeltje van de wereld, onze mensen die ons omringen en ons dierbaar zijn, de hulp te geven waar ze recht op hebben. Het is wat weleens geroemd wordt als dat specifiek eigene van de mens en in het bijzonder in crisis.

Het is wat men “VEERKRACHT” noemt.

En ja, dat vraagt welwillendheid, mentaal schakelen en flexibiliteit in denken en handelen. Maar evenzeer bevat dit het levensnoodzakelijk zuchten en puffen, vloeken en brullen, wenen en lachen, etcetera. Dit alles is immers de mens en de herhaling van zijn geschiedenis. Het is tevens de onvermijdelijke voorwaarde om het actuele verlies van de inhoud van de droom te aanvaarden, doch niet om het dromen op zich, op te geven. Zonder illusies gaat het niet en dat is volledig oké.
“Jullie doen dat schitterend en de ups en downs zijn daar ontegensprekelijk inherent aan. Ze maken jullie tot de mens die je bent voorbij het hulverlener zijn en ook dat is volledig oké.”
Philippe Helaers | psycholoog PST |AZ Nikolaas
Om onze website optimaal te kunnen gebruiken, raden we u aan om uw browser te updaten.